TAŞHAN

Türk İslam mimarisinin yaşayan örneklerinden biri olan TAŞHAN Yöremizde bulunan en önemli tarihi miraslarımızdan biridir. Ön cephe kapısında yer alan kitabesi kayıp olduğundan yapılış tarihi kesin olarak bilinmemektedir. TAŞHAN'ın yapımında görevlendirildiği söylenen, Taşhan bitişiğinde türbesi bulunan ŞIH KAMİL'in yaşadığı dönem 1600'lü yıllara rastlanmaktadır. Bu durumda Taşhan'ın Osmanlı Padişahı 1. Ahmet (1603-1617) yada Genç Osman (1618-1622) döneminde yapıldığı düşünülebilir. Saruhanlılar döneminde yapıldığı konusunda herhangi bir kaynak bulunamamıştır.

TAŞHAN kare planlı, simetrik girişli moloz taş ve tuğladan yapılmış iki katlı bir yapıdır. Ticaretin canlanması ile başlayan kent içi hanların ilk örneklerindendir. Üst katta 24 adet olan konaklama odaları, alt katta ise depo ahır olarak kullanılan odalar bulunmaktadır. Kare şeklindeki avlunun dört tarafında tabanları granit taş olan tuğla kemer ve çapraz tonozdan oluşan revaklar bulunmaktadır. Girişin sağında 13 basamaklı taş merdivenle yukarı çıkılır. Her odanın iki yada üç nişi, bir ocak, yuvarlak kemerli bir penceresi ve revaklara, açılan bir kapısı vardır. Pencereler dikdörtgen taş söveli olup dökme demir kafeslidir. Cepheler payandalarla destekli, çatı örtüsü çapraz tonozlu ve kiremitlidir. Bu tonozların büyük bölümü çökmüş durumdadır. Tüm cepheyi iki sıralı kirpi saçak kuşatır.

TAŞHAN karşısında bulunan bedesten, Mahkeme Cami ve hamamı ile bir külliye oluşturmaktadır. Manisa'dan gelen kervanların İzmir ve Foça'ya ulaşmalarında merkezi bir konumda olması, bir günlük mesafede yer alması, kervan saraylar da olduğu gibi bir konaklama ve ticaret merkezi oluşturmuştur. Bu açıdan Menemen önemli bir ticaret merkezi idi.

Taşhan ve Bedesteni ikiye ayıran Şehit Kemal Caddesi tarihi çevreyi olumsuz yönde etkilemektedir. Taşhan'ın sit alanı ilan edilen çevresinde yapılacak düzenleme çok önemlidir. Şehit Kemal Caddesi kaldırılamayacağına göre iki ayrı ada halinde düzenleme yapılmalıdır. Bu günkü şartlarda alınacak kararların hayata geçirilmesi mümkün değildir. Bu sebeple hayata geçirilebilecek gerçekçi karaların alınması gerekir. Burada en büyük engel maddi engeldir.

Taşhan ağlıyor. İçin için, unutulduğu, terk edildiği için ağlıyor. Taşhan bitkin. Taşhan sessiz. Taşhan öksüz. Taşhan eski güzel günlerini arıyor. Bugünün dayanılmaz hüznünde, geçmişin parlak günlerini arıyor. Hastalığına çare, derdine derman bekliyor ve tüm ihmallere ve zamana karşı direniyor.

Kaynak : "Tarihten Günümüze Bilinmeyen Yönleriyle Menemen" - Oktay ÖZENGİN (Eylül,1996)