MENEMEN'DE ANADOLU BEYLİKLERİ VE SONRASI ESERLERİ

Saruhanogulları Beyliği, Aydınoğulları Beyliği ile ticaretini Sabuncubeli'nin geçit vermemesi nedeniyle Menemen üzerinden gerçekleştirirler. İzmir-Manisa-Menemen üzerinden kervanlarla iki günde kat edildiğinden iki günlük yolculuğun yarısı Menemen'e denk gelmektedir. Bu nedenle Saruhan Beyi bir günlük yolculuğun gece molası için konaklama yeri olarak Menemen'i uygun görür. Bir bedesten ile han inşa edilmesi için Kamil Dedeyi görevlendirir. Han ve bedesten inşaatını halen mezarları Hıdırlık Tepesinde bulunan iki usta yapar. Bu arada Kamil Dede Taşhan'ın yanındaki türbeyi kendisi için yaptırır. Nitekim ölümünden sonra bu türbeye gömülür.

Taşhan, Bedesten ve Kamil Baba Türbesinin inşaatı için gereken su, ilginç bir yöntemle Hıdırlık Tepesindeki kuyudan sağlanır. Kuyunun suyu diğer kuyulardaki gibi alttan veya yanlardan gelmemektedir. Su üst taraflardan gelmekte olduğundan, iki usta tarafından V seklinde oyularak kuyuya daha çok su gelmesi sağlanılmıştır. Kuyunun tabanında toplanan sular borularla, az aşağıda, şimdiki çeşmenin bulunduğu yere akıtılır. Suyun bir bölümü künk borularla Taşhan yakınına akıtılır. Buldukları suyun kesintisiz aktığını gören ustalar, inşa ettikleri çeşmenin yanı başınada öldüklerinde gömülmeleri için bir yer ayırırlar. Nitekim öldüklerinde vasiyetleri üzerine çeşmenin yanına gömülürler. Halen Hıdır Tepede bulunan iki mezar bu ustalara ait mezarlardır. Halk arasında yaygın adı ise Hıdır Dede Yatırı'dır. Ustaların adları ise bilinmemektedir.

Menemen içerisinde Yeni Sinemanın karşısında Kubbeli Bakkal ve Türbesi, Kasımpaşa Mahallesinde Kasımpaşa Türbesi ve Kız Medresesi, Kazaz Camii, Taşhan, Bedesten ve Kamil Baba Türbeleri önemli antik eserlerdir. Kasımpaşa Türbesinin en ilginç yanlarından biri üzerinde boy atan fidanın zamanla ulu bir ağaç olması, ağaç köklerinin türbeyi bir annenin yavrusunu kollarına alması gibi sarmasıdır. Bu ağaç daha sonra arsa sahibi tarafından kesilmiştir. Kasımpaşa Mahallesi'ndeki Medrese inşa edildiği günlerdeki gibi sağlam fakat oldukça da bakımsızdır. Yapılacak az bir harcama ile güzelce restore edilebilir. Bunlardan başka Gazez Camii de eski yapılar arasında yer almaktadır.

Ayrıca yakın tarihte Rumlardan kalma Mermerli Mahallesinde Kemik Kilisesi, Değirmen Tepe mevkiinde Ermenilerden kalma Kiliseler halen ayakta durmaktadır. Eski merdivenli pazaryerinin bulunduğu yerde de büyük Rum kilisesi mevcut idi. Ancak 1960'lı yıllarda yıktırıldı.

Kaynak :

• Özcan NEVRES
• "Tarihten Günümüze Bilinmeyen Yönleriyle Menemen" - Oktay ÖZENGİN (Eylül,1996)